دانلود پایان نامه ارشد : مفهوم انحلال قرارداد و مبانی قراردادی و قهری

تعهد مصدر باب تفعّل از ريشه «عهد» در لغت به معناي تازه كردن پيمان، شرط يا عهدي را پذيرفتن و التزام است.[1] هم چنین به معنای الزام و التزامی است که انسان در مراودات خویش بدان گردن میxadنهد.[2]

در اصطلاح تعهد رابطهxadای حقوقی است که به موجب آن شخص در برابر دیگری مکلف به انتقال و تسلیم مال یا انجام دادن کاری میxadشود، خواه سبب ایجاد آن رابطه، عقد باشد یا ایقاع یا الزام قهری. شخصی که در برابر دیگری ملتزم و مجبور شده است، مدیون یا بدهکار و آن که حق مطالبه و اجبار مدیون را پیدا کرده است، دائن یا طلبکار میxadنامند.

بدین ترتیب رابطهxadای که یاد شد دو چهره متفاوت دارد:

1 ـ از سوی مثبت، که شخصی بر دیگری حق پیدا میxadکند؛ که آن را حق دینی یا طلب نیز میxadگویند. و در نظریهxadهای نو در زمره اموال میxadآورند.

2 ـ از سوی منفی، که شخصی را ملتزم میxadسازد، دین یا تعهد میxadنامند.

بنا بر این تعهد گاه به رابطهxadی حقوقی طلبکار و بدهکار و به مفهوم جامع طلب و بدهی گفته میxadشود (بند یک ماده 292 ق.م) و گاه دیگر مقصود از آن به ویژه در موردی که موضوع آن دادن مبلغی پول است، دین و التزام است(ماده 290 ق.م). برای مثال ، وقتی که در سندی می خوانیم که حسن متعهد است صد هزار ریال به حسین بپردازد یا خانه او را تعمیر کند ، مقصود این است که حسن درباره پرداختن پول یا تعمیر خانه مدیون است.[3]

این نکته را نیز باید یادآور شد که تعهد هم چهره مادی دارد و هم چهره شخصی : از یک سو ، طلب و دین زمانی تحقق می یابد که شخصی به عنوان طلبکار بتواند بر دیگری حق پیدا کند و رابطه حقوقی، بین آن دو ایجاد شود؛ از سوی دیگر طلب، دارای ارزش مالی است و جزء دارائی محسوب می گردد و به دیگران نیز قابل انتقال می باشد. گاه نیز چنان در قالب اشیاء مندرج است که در حکم عین خارجی میxadشود. چنان که سند در وجه حامل یا سهام بی نام و اسناد اعتباری در بورس، هم چون کالا خرید و فروش میxadگردد.[4]

البته در نگاهی وسیع تر تعهد شامل تکالیف غیر مالی و خانوادگی نیز میxadگردد. گر چه این موارد در معنی عام کلمه «تعهد» است ولی تابع قواعد مادی و فنی تعهدات قرار نمیxadگیرد.

ب ـ جایگاه تعهد در زندگی اجتماعی

نگاهی اجمالی به آن چه در اجتماع میxadگذرد به خوبی نشان میxadدهد که تا چه اندازه در اطراف ما دین و حق وجود دارد چندان که میxadتوان گفت ما درون تارهایی از تعهدها که به دور خود تنیدهxadایم، زندگی میxadکنیم. هر قراردادی که میxadبندیم، هر خریدی که میxadکنیم، به هر مسافرتی که میxadرویم، هر کارگری که استخدام میxadکنیم و… با خود تودهxadای از تعهدات گوناگون را به سود و زیان ما همراه دارد.

از طرفی زندگی اجتماعی هر چه پیچیدهxadتر شود و هر اندازه که دخالت دولت در امور اقتصادی فزونی یابد، بر شمار تعهدهای ناخواستهxadای که بر ما تحمیل میxadشود افزوده خواهد شد: در هر تصادم رانندگی، یک یا چند تن متعهد به جبران خسارت دیگران میxadگردند؛ کوچکترین بی احتیاطی ما یا فرزندانمان ، هر گاه به ورود خسارتی منتهی شود، برایمان ایجاد مسئولیت میxadکند؛ در روابط با همسایگان خود ملتزم به انجام دادن پارهxadای از کارها و خودداری از بسیاری از کارهای دیگر هستیم و… لذا جایی برای شبهه در اهمیت و نقش تعهد در زندگی اجتماعی کنونی برای کسی باقی نمیxadماند.

[1] ـ مسعود انصاری، دانشنامه حقوق خصوصی، (محراب فکر، تهران، 1384، چاپ اول)، ص181.

[2]ـ محمدبن مکرم ابن منظور، لسان العرب، (دارالفکر، بیروت، 1414ه.ق، چاپ سوم)، ج9، ص450.

درباره سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

دانلود پایان نامه ارشد : مفهوم انحلال قرارداد و مبانی قراردادی و قهری

دانلود پایان نامه ارشد : مفهوم انحلال قرارداد و مبانی قراردادی و قهری

گفتار اول: مفهوم و اوصاف تعهد

الف ـ تعهد در لغت و اصطلاح

ب ـ جایگاه تعهد در زندگی اجتماعی

صفحه بندی

آرشیو مطالب

پيوندهای روزانه

لینک دوستان

خبرنامه